Jakie filmy kręcono w Szwecji?

Szwecja kojarzy się dziś przede wszystkim z surowym klimatem, minimalistycznym designem i popularnymi kryminałami. Jednak równie istotnym, choć mniej oczywistym elementem jej kultury jest bogata tradycja filmowa. Od przełomowych, egzystencjalnych dzieł Ingmara Bergmana, przez międzynarodowe produkcje realizowane w Szwecji, aż po współczesne komediodramaty. Szwedzkie krajobrazy i miasta wielokrotnie odgrywały w kinie rolę znacznie ważniejszą niż tylko tło. Stały się pełnoprawnymi bohaterami opowieści, współtworząc ich atmosferę i znaczenie.

Twórców z całego świata przyciąga tu wyjątkowe północne światło, różnorodność pejzaży – od surowych wybrzeży po nowoczesną architekturę Sztokholmu – oraz dobrze rozwinięta infrastruktura filmowa, w tym renomowane studio Film i Väst w Trollhättan. W efekcie Szwecja stała się miejscem, które regularnie pojawia się na ekranach światowego kina.

Przyjrzyjmy się najważniejszym filmom zrealizowanym na szwedzkiej ziemi, które na trwałe zapisały się w historii kinematografii.

Siódma pieczęć (1957) – ikoniczne Hovs Hallar i narodziny legendy

Mówiąc o kinie szwedzkim, nie sposób nie zacząć od bezdyskusyjnego arcydzieła, jakim jest „Siódma pieczęć” (szw. Det sjunde inseglet) w reżyserii Ingmara Bergmana. Ten średniowieczny moralitet o rycerzu powracającym z wyprawy krzyżowej. Staje on do szachowego pojedynku ze Śmiercią, to jeden z najważniejszych obrazów w historii światowej kinematografii.

Kluczowe sceny tego filmu powstały w niezwykle malowniczym i surowym rezerwacie przyrody Hovs Hallar. To właśnie na tamtejszej kamienistej plaży, obmywanej przez wzburzone wody cieśniny Kattegat, nakręcono legendarną scenę gry w szachy. Kontrast między ciemnymi skałami a jasnym niebem stworzył niepokojący, wręcz mistyczny klimat.

Większość scen nakręcono w studiach Filmstaden w Solnie pod Sztokholmem. To jednak dzika natura Hovs Hallar stała się symbolem filmu i do dziś przyciąga kinomanów z całego świata.

Millennium: Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet (2009) – mroczny Sztokholm w obiektywie

Ekranizacja bestsellerowej powieści Stiega Larssona z 2009 roku to film, który zdefiniował estetykę nurtu nordic noir na ekranie. Szwedzka produkcja w reżyserii Nielsa Ardena Opleva zachwyca klimatem. Z Noomi Rapace i Mikaelem Nyqvistem w rolach głównych wciąga w mroczny świat tajemnic bogatej rodziny, korporacyjnych spisków i brutalnej przemocy.

Zdjęcia do tej produkcji realizowano w autentycznych lokalizacjach w Szwecji. Co znacząco zwiększyło jej realizm. Co więcej główną scenerię stanowi Sztokholm, ze szczególnym uwzględnieniem dzielnicy Södermalm. Widzowie bez trudu rozpoznają kamienicę przy ulicy Bellmansgatan 1, w której mieszkał filmowy dziennikarz Mikael Blomkvist.

Z kolei fikcyjne miasteczko Hedestad, gdzie rozgrywa się wątek zaginięcia Harriet Vanger, zostało „zagrane” przez malownicze, zimowe plenery Uppsalı oraz miejscowości Segersta w regionie Hälsingland. Surowa szwedzka zima nie jest tu jedynie tłem, lecz ważnym elementem narracji, który wzmacnia chłodny, klaustrofobiczny klimat opowieści.

Warto dodać, że w tych samych szwedzkich lokacjach dwa lata później David Fincher kręcił amerykański remake z Danielem Craigiem i Rooney Marą. Co tylko potwierdza, że tamtejsza atmosfera jest nie do podrobienia.

Mężczyzna imieniem Ove (2015) – prowincjonalna Szwecja pełna ciepła i melancholii

Przejmujący, a zarazem niezwykle ciepły komediodramat „Mężczyzna imieniem Ove” (En man som heter Ove) w reżyserii Hannesa Holma to jedna z najbardziej dochodowych szwedzkich produkcji ostatnich lat, nominowana do Oscara w dwóch kategoriach. Film opowiada o zgorzkniałym wdowcu, którego plany samobójcze zostają pokrzyżowane przez pojawienie się nowych, energicznych sąsiadów.

Film kręcono głównie w zachodniej Szwecji, w regionie Västra Götaland. Kluczowe sceny osiedla domków szeregowych, gdzie Ove z charakterystyczną dla siebie surowością pilnuje porządku, zrealizowano w dzielnicy Lextorp w Trollhättan. Trzeba dodać, że to miejsce jest uznawane za jedno z centrów szwedzkiej kinematografii. Dodatkowo bywa nazywane „Trollywood” ze względu na działające tam studio Film i Väst.

Dodatkowe ujęcia powstały w Göteborgu. Pokazana w filmie szwedzka prowincja urzeka autentycznością – uporządkowane uliczki, skromna zabudowa i wszechobecna zieleń dobrze współgrają z wewnętrzną przemianą głównego bohatera.

Melancholia (2011) – katastroficzny dramat Larsa von Triera w szwedzkim zamku

Choć Lars von Trier jest reżyserem duńskim, to ze względu na brak wsparcia finansowego w ojczyźnie, wiele swoich flagowych dzieł nakręcił w Szwecji. Wybitnym tego przykładem jest apokaliptyczny dramat „Melancholia” z Kirsten Dunst i Charlotte Gainsbourg.

Cała akcja filmu rozgrywa się wokół luksusowej posiadłości otoczonej polem golfowym. Rolę tę odegrał majestatyczny zamek Tjolöholm (szw. Tjolöholms slott), zlokalizowany w prowincji Halland na zachodnim wybrzeżu Szwecji. Ponadto ta wybudowana na przełomie XIX i XX wieku rezydencja w stylu elżbietańskim doskonale oddała atmosferę dekadencji, izolacji i nadchodzącej katastrofy kosmicznej. Co więcej, monumentalne ogrody zamkowe oraz otaczające je zamglone lasy stworzyły malarskie tło dla jednej z najbardziej wizualnie dopracowanych produkcji XXI wieku.

Pozostałe znane filmy kręcone w Szwecji

Szwecja regularnie pojawia się na ekranach również w innych, międzynarodowych i rodzimych tytułach, które zdobyły uznanie widzów na całym świecie:

• Pozwól mi wejść (2008) – ten genialny, nastrojowy horror o dziecięcym wampirze rozgrywa się na przedmieściach Sztokholmu (Blackeberg). Jednak ze względu na brak śniegu w trakcie zimy zdjęcia kręcono głównie w północnej Szwecji, w miejscowości Luleå. Tamtejszy trzaskający mróz i zaspy śnieżne stworzyły idealny, surowy klimat.
• Persona (1966) – kolejne wielkie dzieło Ingmara Bergmana zostało w całości zrealizowane na niewielkiej, surowej wyspie Fårö, położonej na północ od Gotlandii. Kamieniste plaże i samotność tej lokalizacji stały się stałym elementem późniejszej twórczości reżysera.
• Intruz (2015) – wielokrotnie nagradzany dramat Magnusa von Horna (koprodukcja polsko-szwedzka). Co więcej, był w całości kręcony w okolicach miejscowości Falkenberg na zachodzie kraju, ukazując surowe, rolnicze i mało znane oblicze szwedzkiej prowincji.

Warto sprostować częsty błąd geograficzny: głośny horror „Midsommar. W biały dzień” (2019), którego akcja toczy się w odciętej od świata szwedzkiej wiosce w regionie Hälsingland, ze względów budżetowych i podatkowych był w rzeczywistości kręcony na Węgrzech, niedaleko Budapesztu.

Podsumowanie – dlaczego Szwecja przyciąga filmowców?

Szwecja to kraj o wyjątkowo fotogenicznej różnorodności krajobrazów. Od surowych, smaganych wiatrem klifów Hovs Hallar, przez niemal mistyczny charakter wyspy Fårö, aż po nowoczesne i industrialne przestrzenie Sztokholmu oraz Göteborga. Każdy region oferuje zupełnie inny filmowy nastrój.

Duże znaczenie ma tu również rozwinięty system wsparcia produkcji filmowych, w tym m.in. fundusz Film i Väst. Dzięki niemu Szwecja stała się atrakcyjnym miejscem zarówno dla twórców kina niezależnego, jak i dużych produkcji międzynarodowych.

Czytaj także: Co kupić w Sztokholmie i jakie pamiątki przywieźć

Autorka: Magdalena Łydka – miłośniczka podróży, szczególnie tych na Bałkany. Copywriterka specjalizująca się w tematyce podróżniczej, która pracę w korporacji zastąpiła tworzeniem stron internetowych i podróżowaniem. Każdą wolną chwilę spędza w podróży z dobrą książką i notesem. Autorka kilku ebooków o Chorwacji, Bałkanach i Półwyspie Apenińskim. Ulubione miejsce do pracy: wyspa Korčula w Chorwacji.