Oficjalna strona internetowa rządowej organizacji turystycznej Szwecji

Lilla torg, Malmö
Zdjęcie: Werner Nystrand

Miejsce

Malmö – tam gdzie mieszka zrównoważony rozwój

Malmö na przestrzeni lat zmieniło się z szarego, pofabrycznego ośrodka z opuszczonymi ulicami i pustymi skwerami w nowoczesne miasto przyszłości, gdzie innowacyjne pomysły w sposób naturalny wcielane są w życie mieszkańców.

Proponujemy spacer po jednym z najbardziej zielonych miast świata, które całkowicie zasłużenie wygrało wiele prestiżowych nagród za działania na rzecz zrównoważonego rozwoju. Już teraz ze źródeł odnawialnych pochodzi 30% energii wykorzystywanej przez mieszkanców,  do roku 2030 wskaźnik ten osiągnie 100%. Energia z wiatru zasila obecnie ponad 60 tysięcy gospodarstw domowych. Na wysypiska śmieci trafia zaledwie 2% odpadów, reszta jest poddawana recyklingowi lub przetwarzana na energię. Miejskie autobusy zasilane są energią wytworzoną z restauracyjnych resztek. Jedno z najbardziej przyjaznych rowerzystom miast na świecie oferuje około 500 kilometrów ścieżek dla jednośladów.

Turning Torso, MalmöMalmö w regionie Skanii na południu Szwecji jest trzecim największym miastem tego kraju. W 2005 roku panorama miasta zmieniła się wraz z zakończeniem budowy wieżowca Turning Torso. Zdjęcie: Aline Lessner/imagebank.sweden.se

Zacznijmy od szczypty historii tego fascynującego miejsca. W późnych latach 80, Malmö było typowym fabrycznym miastem.  Kiedy jednak w 1986 roku zlikwidowano stocznię Kockums, a tysiące pracujących tam ludzi straciło posady, władze Malmö zdecydowały o otwarciu zupełnie nowego rozdziału rozwoju miasta. Rozpoczęły się intensywne prace nad założeniem Uniwersytetu a firmy z branży nowoczesnych technologii otrzymały oferty z propozycją rozpoczęcia w Malmö działalności. Niezwykle ważną decyzją było także zatwierdzenie budowy mostu Öresund łączącego Szwecję i Danię.

Dzisiejsze Malmö zyskało międzynarodowe uznanie przede wszystkim dzięki silnemu nastawieniu na zagadnienia związane z ekologią. Obszary związane z funkcjonowaniem miasta i jego mieszkańców w duchu zrównoważonego rozwoju i dbałości o środowisko zostały znacznie unowocześnione, a wręcz całkowicie zrewolucjonizowanie.

Przyjeżdżający do Malmö mogą sami to zaobserwować, odwiedzając ciekawe i różnorodne miejsca na mapie miasta, które zostały poddane działaniu twórczej energii i dzięki temu ich potencjał został odkryty przed światem.

Ponieważ miasto ma około 500 kilometrów tras rowerowych prowadzących po  wyjątkowo płasko ukształtowanym terenie, z łatwością można przemierzyć je wzdłuż i wszerz na jednośladach. Jeżeli pogoda nie sprzyja i hula ostry wiatr, pojawia się dobra okazja, żeby wybrać się do jednej albo kilku okolicznych restauracji czy kawiarni, które zabiorą Was w niesamowitą podróż do krainy oszałamiających smaków i zapachów.

Dzielnica Västra Hamnen – ucieleśnienie marzeń ekologów

Zwiedzanie warto rozpocząć od dzielnicy Zachodnia Przystań (Västra Hamnen), niezwykle ważnej w dziejach rozwoju miasta. Kiedyś był to teren stoczni, w toku wydarzeń zapomniany i opuszczony. Rewitalizacji tego obszaru podjęto się z zamiarem stworzenia pokazowego osiedla na targi mieszkaniowe Bo01 w 2001 roku.


Zachodnią Przystań w MalmöThe Western Harbour is a district in Malmö that has in recent years undergone a complete transformation from an industrial area to a beautiful architectural neighbourhood with a sustainable focus. Zdjęcie: Aline Lessner/imagebank.sweden.se


Obecnie jest to jedna z najbardziej unikatowych dzielnic na świecie, w 100% zasilana odnawialną i lokalnie wytwarzaną energią elektryczną. Zachodnia Przystań dysponuje także bardzo ciekawym systemem pneumatycznego zbierania odpadów – z zasysanych próżniowo śmieci uzyskuje się następnie bioenergię. Ponadto, tutejsze budynki wyposażone są w systemy umożliwiające bardzo niski pobór energii a na dachach powstały zielone ogrody, pełne bujnej, życiodajnej roślinności.

  • Zobacz także: Jak Västra Hamnen stała się pierwszą w Europie dzielnicą o zerowej emisji CO2 – materiał filmowy BBC z 2013 roku


Podczas przejażdżki rowerem wzdłuż wybrzeża możemy obserwować jak dzielnica Västra Hamnen spotyka się z morzem. To tutaj szczęśliwi mieszkańcy tego pięknego miejsca raczą się kąpielami i skokami z drewnianych pomostów prosto do czystych wód Öresund.

Nowoczesny system zbierania wody deszczowej doskonale wpisuje się w widok łagodnie skręcających alejek. Do tego nie ma tu prawie żadnych samochodów, więc podróżowanie rowerem jest bezpieczne i przyjemne.

Nad Zachodnią Przystanią góruje jeden z najwyższych budynków mieszkalnych w Europie, potężny, 54- piętrowy wieżowiec Turning Torso mierzący 190 metrów. Oczywiście także przy jego budowie została zachowana idea zrównoważonego rozwoju. Tuż obok znajduje się Green Matmarknad - sklep i restauracja promująca zdrowe odżywianie i ochronę środowiska naturalnego.

Turning torsoW 2005 r. panorama Malmö zmieniła się diametralnie wraz z zakończeniem budowy wieżowca Turning Torso. Neo-futurystyczna sylwetka najwyższego budynku w Skandynawii mieści aż 147 apartamentów. Zdjęcie: Aline Lessner/imagebank.sweden.se

Spod Turning Torso udajemy się w stronę nowych dzielnic mieszkalnych, gdzie rewolucyjne podejście do rozwoju miasta zrealizowane w Västra Hamnen zostało zastosowane na dużą skalę. Znajdujemy się w Stapelbäddsparken - części dawnej stoczni, gdzie miasto wyszło naprzeciw potrzebom młodych obywateli. Znajduje się tutaj jeden z największych skateparków, silnie oblegany przez żądnych wrażeń deskorolkarzy, gdzie dzieci, młodzież i dorośli różnych kultur spotykają się i oddają swojej pasji.

Przede wszystkim Sprawiedliwy Handel

Kilka kroków od deskorolkowego raju sympatycy dobrej kawy uraczą się filiżanką ekologicznego espresso pochodzącego ze Sprawiedliwego Handlu. Od momentu uzyskania przez Malmö tytułu pierwszego w Szwecji „Miasta Fairtrade” w maju 2006 roku, liczba lokali mających w swojej ofercie produkty etycznie pozyskiwane i certyfikowane tym znakiem zaczęła dynamicznie rosnąć i teraz takie punkty możemy spotkać właściwie na każdym kroku.

Szlak rowerowy prowadzi nas dalej, aż do zielonego budynku Uniwersytetu w Malmö w którym mieści się Instytut Edukacji. Także tutaj łatwo można dostrzec rozwiązania związane ze zrównoważonym rozwojem - naprzeciwko uniwersytetu mieści się Helix - centrum organizacji i firm zajmujących się „zielonym” rozwojem miasta a także ośrodek biznesowy Cleantech Business Centre, zrzeszający firmy z branży cleantech.

Ruszamy w dalszą podróż i przejeżdżamy przez most prowadzący do otoczonego kanałem Starego Miasta. Zewsząd otaczają nas idealne na „fikę” kawiarnie, restauracje, a także sklepy z ekologiczną żywnością i fairtrade’owe butiki.

Zatrzymujemy się w organicznej kawiarni i restauracji Slottsträdgården w ogrodzie wokół zamku Malmöhus, wspaniałej oazie w samym sercu miasta, idealnej na lunch lub kawę. W zamku mieści się między innymi Muzeum Malmö, gdzie możemy obejrzeć wiele fascynujących wystaw pokazujących barwną historię tego miasta.

Bio-energia z restauracyjnych resztek zasila komunikację miejską

Z centrum jedziemy dalej przez plac Möllevångstorget, do części miasta, która oddaje najlepiej zróżnicowany charakter tożsamości kulturowej, reprezentowanej przez 175 narodowości zamieszkujących Malmö na przestrzeni lat.

Möllevångstorget, MalmöMöllevångstorget w Malmö Zdjęcie: Werner Nystrand

W okolicach Möllevången jest wiele restauracji które jako pierwsze rozpoczęły działania na rzecz ograniczenia marnowania żywności i wdrożyły sortowanie odpadów żywnościowych, następnie przetwarzanych w przyjazną środowisku energię. Duża część autobusów kursujących po mieście korzysta już z biogazu pochodzącego właśnie z restauracyjnych i kawiarnianych resztek.

„Zielone dachy” dzielnicy Augustenborg

Kilka kilometrów od Möllevångstorget leży skąpana w soczystej zieleni dzielnica Augustenborg.

To tutaj znajduje się piękny Ogród Botaniczny Augustenborgs Botaniska Takträdgård z 9500 m2 dachów pokrytych zielenią, który przyciąga tysiące miłośników natury i architektury  z całego świata.

Proces zabudowy dzielnicy Augustenborg rozpoczął się około 1950 roku i dzięki ciągłej współpracy i komunikacji z jej mieszkańcami, obszar ten jest wciąż przekształcany we w pełni ekologiczną dzielnicę z wydajnymi systemami zbioru deszczówki, zrównoważonymi pralniami i kooperatywami zrzeszającymi miłośników lokalnej i zdrowej żywności.

Od ponad dekady szwedzkie Malmö inwestuje w inicjatywy wspierające proces dostosowania do zmian klimatycznych i łagodzenia ich wpływu. Miasto realizuje kompleksową politykę zmian oraz wdraża strategie dostosowawcze i edukacyjne, promuje recykling, ekologiczną gospodarkę odpadami, wykorzystanie biomasy oraz wdraża projekty mające na celu uczynienie miasta jeszcze piękniejszym.

Władze Malmö postawiły sobie ambitne wyzwanie: uczynić z Malmö najbardziej ekologiczne miasto w Szwecji. Zmiany w tym kierunku zachodzą niezwykle dynamicznie i wciąż rozwijają miasto. Do roku 2020 organizacja miejska Malmö będzie neutralna dla klimatu, a do roku 2030  energia dostarczana do Malmö będzie w całości pochodziła z odnawialnych źródeł.

Już wkrótce w Malmö będzie można żyć jeszcze bardziej ekologicznie - prace nad unowocześnianiem usług, transportu, gospodarki odpadami i innych dziedzin intensywnie postępują i już niedługo zachwycą niejednego mieszkańca i turystę. Będzie to ekscytujący proces, który z pewnością warto śledzić.

Szwecja uznawana jest za jedno z najbardziej zaawansowanych  państw Unii Europejskiej w zakresie polityki, strategii i działań służących dostosowaniu do zmian klimatycznych i łagodzeniu ich wpływu. Już w 1991 roku rząd szwedzki wprowadził podatek węglowy mający na celu uniezależnienie kraju od paliw kopalnych przed 2020 rokiem. Jednak jednym z najważniejszych „kamieni milowych”, który istotnie przyczynił się do intensyfikacji działań, realizowanych obecnie miedzy innymi przez Malmö, było opracowanie  przez rząd szwedzki w 2002 roku pierwszej strategii w zakresie zrównoważonego rozwoju, obejmującej szereg zachęt legislacyjnych i finansowych dla władz samorządowych miast, umożliwiających im wdrożenie rzeczywistych działań na rzecz klimatu i środowiska.

Urban farmingMiejskie uprawy są w Szwecji bardziej instytucją niż trendem. Szwedzi prowadzą rolnictwo na obszarach miejskich od końca XIX w. na terenach tzw. “kolonilotter” – czyli przyznawanych fragmentach miejskich ogródków działkowych. Zdjęcie: Karolina Friberg/imagebank.sweden.se

Ważne wydarzenia na drodze zrównoważonego rozwoju Malmö:

- Otwarcie Uniwersytetu Malmö w 1998 roku.

- Otwarcie mostu Öresund w 2000 roku.

- Otwarcie wystawy mieszkaniowej Bo01 w Västra Hamnen w 2001 roku.

- Dzielnica Västra Hamnen otrzymała tytuł “ State of the World 2007”.

- Pierwsza nagroda w konkursie “ “Liveable Communities award 2007”.

- Uzyskanie wyróżnienia Programu Narodów Zjednoczonych ds. Osiedli Ludzkich „UN Scroll of Honor 2009”, za innowacyjne podejście Malmö do holistycznego procesu stworzenia eko-miasta XXI wieku.

- uzyskanie tytułu „Urban Best Practice Area”, podczas wystawy Expo 2010 w Szanghaju.

- nagroda UN-HABITAT 2010, za prace na rzecz uczynienia dzielnicy Augustenborg bardziej ekologicznym, ekonomicznie i społecznie zrównoważonym obszarem mieszkalnym.

- Nagroda WWF „Stolica akcji Godzina dla Ziemi” w 2011 roku. Malmö uznane za najbardziej przyjazne dla środowiska miasto.

- „CityStar 2012” - nagroda UE za działania na rzecz trwałego, zrównoważonego  rozwoju w obszarach zagrożonych społecznie

- „Najlepsze miasto rowerowe 2012” – tytuł przyznany zarówno Malmö, jak i Lund

- Tytuł “Miasta Fairtade Szwecji” w 2012 roku

- Według rankingu “Copenhagenize Index” 2015 Malmö jest szóstym najbardziej przyjaznym rowerom miastem na świecie.

Autorka: Catarina Rolfsdotter-Jansson. Niezależna pisarka, dziennikarka i wykładowca, zaangażowana w obszary związane z ideą zrównoważonego rozwoju. Catarina uwielbia jeździć po Malmö na rowerze - zwłaszcza przy silnym wietrze.

Więcej informacji

Co robić i co zobaczyć - poszczególne miejsca i atrakcje